Dầu mỏ hình thành từ xác sinh vật phù du, tảo biển bị chôn vùi hàng chục đến hàng trăm triệu năm dưới đáy biển hoặc hồ, biến đổi qua tác động của nhiệt độ và áp suất. Nhiều người thắc mắc dầu mỏ hình thành thế nào và bắt nguồn từ đâu trong tự nhiên - Gas South giải thích chi tiết từng giai đoạn của quá trình địa chất này ngay sau đây.
1. Dầu mỏ hình thành từ đâu? Tổng quan quá trình
Theo thuyết nguồn gốc hữu cơ, dầu mỏ hình thành từ đâu có câu trả lời cốt lõi là: từ xác sinh vật phù du, tảo biển và vi sinh vật từng tồn tại trong các lưu vực nước rộng lớn hàng chục đến hàng trăm triệu năm trước [1]. Quá trình biến vật liệu hữu cơ này thành dầu mỏ trải qua 4 giai đoạn chính: tích tụ vật liệu hữu cơ, chôn vùi và biến đổi hoá học, di chuyển qua các lớp đá thấm, rồi tích tụ trong bẫy chứa dầu dưới lòng đất.
2. Quá trình tích tụ vật liệu hữu cơ
Điểm khởi đầu là sinh vật phù du, tảo biển và vi sinh vật sống trong đại dương, hồ nước cổ đại. Khi chết, xác các sinh vật này chìm xuống đáy biển hoặc đáy hồ, trộn lẫn với trầm tích như bùn, đất sét, tạo thành một lớp bùn giàu hữu cơ [2]. Điều kiện thiếu oxy (môi trường yếm khí) ở đáy biển, đáy hồ là yếu tố bắt buộc: nếu tiếp xúc với oxy, vi khuẩn sẽ phân huỷ nhanh lượng chất hữu cơ này thay vì để nó tích tụ lâu dài.
Xác sinh vật phù du, tảo biển là vật liệu hữu cơ ban đầu hình thành dầu mỏ
3. Quá trình chôn vùi và biến đổi hoá học
Qua hàng triệu năm, lớp trầm tích hữu cơ tiếp tục bị chôn vùi sâu hơn dưới các lớp đất đá mới lắng đọng bên trên. Áp suất và nhiệt độ tăng dần theo độ sâu khiến chất hữu cơ trước tiên biến đổi thành kerogen, một dạng vật liệu giống sáp, rồi tiếp tục chuyển hoá thành hydrocarbon lỏng và khí thông qua quá trình được gọi là catagenesis [2]. Phần lớn dầu và khí đồng hành tồn tại ở độ sâu khoảng 1 đến 6 km. Trong một khoảng nhiệt độ phù hợp mà giới địa chất thường gọi là “cửa sổ dầu”, kerogen mới biến thành dầu mỏ. Trong trường hợp nhiệt độ cao hơn ngưỡng này, sản phẩm được tạo thành sẽ nghiêng về khí tự nhiên thay vì dầu lỏng [1][2].
Dầu thô được phân loại theo tỷ trọng API và hàm lượng lưu huỳnh
4. Quá trình di chuyển và tích tụ trong bẫy chứa dầu
Hydrocarbon mới hình thành có mật độ nhẹ hơn nước và đá xung quanh nên có xu hướng di chuyển dần lên trên, thấm qua các lớp đá xốp. Quá trình di chuyển này chỉ dừng lại khi gặp một lớp đá không thấm nước, tạo thành “bẫy” giữ hydrocarbon lại bên trong các lỗ xốp của đá chứa [2]. Sự tích tụ hydrocarbon trong bẫy địa chất này chính là mỏ dầu.
Hydrocarbon di chuyển và tích tụ trong bẫy chứa dưới lòng đất
5. Dầu mỏ mất bao lâu để hình thành?
Theo các ước tính khoa học, toàn bộ quá trình hình thành dầu mỏ, bắt đầu từ lúc tích tụ vật liệu hữu cơ cho đến khi trở thành dầu thô, kéo dài trong khoảng 50 đến 350 triệu năm. Thời gian này còn tuỳ thuộc vào điều kiện địa chất, độ sâu chôn vùi và tốc độ gia tăng nhiệt độ của từng khu vực cụ thể [1]. Đây chính là lý do dầu mỏ được xếp vào nhóm nhiên liệu hoá thạch không thể tái tạo trong khoảng thời gian sống của con người, bởi vì tốc độ khai thác và sử dụng hiện nay đã vượt xa tốc độ hình thành trong tự nhiên.
Tóm lại, dầu mỏ được hình thành qua một chuỗi các quá trình địa chất kéo dài từ hàng chục đến hàng trăm triệu năm. Quá trình này bao gồm việc tích tụ vật liệu hữu cơ, chôn vùi, biến đổi hoá học thành hydrocarbon, sau đó di chuyển và tích tụ lại trong các bẫy chứa dầu. Dầu mỏ chính là nguồn nguyên liệu đầu vào quan trọng để tinh chế ra nhiều sản phẩm năng lượng khác nhau, trong đó bao gồm LPG. Đây là sản phẩm khí hoá lỏng mà Gas South hiện đang phân phối nhằm phục vụ cho các nhu cầu dân dụng, thương mại và công nghiệp.
-
Trụ sở chính: Lầu 4, PetroVietnam Tower, Số 1-5 Lê Duẩn, Phường Sài Gòn, TP. Hồ Chí Minh
-
Hotline: 028.3910.0108 - 028.3910.0324
-
Email: lienhe@pgs.com.vn
-
Fanpage: https://www.facebook.com/GasSouthJSC
-
OA Zalo: https://zalo.me/gassouth18006776
Nguồn tham khảo:
